Faktoring u Srbiji postaje sve značajniji model finansiranja za kompanije koje posluju sa odloženim plaćanjem. Umesto čekanja naplate faktura i opterećivanja likvidnosti, kompanije sve češće koriste faktoring kao efikasan način za ubrzavanje novčanih tokova i stabilan rast poslovanja. U ovom vodiču objašnjavamo šta je faktoring, kako funkcionišu direktni, obrnuti i međunarodni faktoring, kao i koje ključne prednosti donose privredi.
Direktni faktoring
Direktni faktoring predstavlja otkup kratkoročnih, nedospelih, novčanih potraživanja nastalih na osnovu ispostavljenih faktura i ugovora o prodaji robe i/ili pružanju usluga, zaključenih između našeg klijenta, kao poverioca potraživanja i drugog pravnog lica ili preduzetnika, kao dužnika poslovanja.
Direktni faktoring može biti bez prava regresa i s pravom regresa. Faktoring bez prava regresa jeste vrsta posla u kojoj faktor snosi rizik naplativosti potraživanja od strane dužnika. Faktoring sa pravom regresa podrazumeva da pored osnovnog dužnika iz poslovnog odnosa, rizik naplativosti potraživanja snosi i Ustupilac.
Generalnim ugovorom uspostavlja se poslovna saradnja između Ustupioca (Prodavca) koji ima nameru da prodaje svoja kratkoročna, nedospela, novčana potraživanja nastala na osnovu ugovora o prodaji robe i/ili pružanju usluga, zaključenih između Ustupioca, kao poverioca potraživanja i drugog pravnog lica ili preduzetnika, kao dužnika potraživanja (Kupca) i Faktora koji namerava da kupuje Ustupiočeva Potraživanja.
Postupak zaključenja pojedinačnog ugovora o faktoringu se sprovodi na osnovu upućenih zahteva, a prema uslovima definisanim Generalnim ugovorom o faktoringu.
Za svakog klijenta se radi procena boniteta, određivanje limita, uslova i sredstava obezbeđenja.
Benefiti direktnog faktoringa
Ustupilac (Klijent) dobija novac odmah ne čekajući valutu od 60+ dana (umanjen za trošak kamate i naknade).
Dužnik dobija mogućnost produženja valute i plaćanje na rate.
Direktni benefiti:
-
Direktna korelacija sa rastom prodaje proizvoda i/ili usluga
-
Povećanje likvidnosti - novac se dobija odmah ne čekajući valutu od 60 dana
-
Ubrzavanje novčanih tokova
-
Upravljanje novčanim tokovima
-
Planiranje investicionih tokova
-
Podrška naglom rastu poslovnih aktivnosti
Obrnuti faktoring
Obrnuti faktoring predstavlja preuzimanje faktura od dužnika i njegovih obaveza plaćanja prema poveriocima kratkoročnih, nedospelih, novčanih dugovanja nastalih na osnovu ugovora o prodaji robe i/ili pružanja usluga zaključenih između našeg klijenta kao dužnika i drugog pravnog lica ili preduzetnika kao poverioca potraživanja.
Generalnim ugovorom uspostavlja se poslovna saradnja između Dužnika i Faktora koji će preuzimanjem faktura od Dužnika, preuzimati njegovu obavezu plaćanja prema poveriocima njegovih kratkoročnih, nedospelih, novčanih dugovanja nastalih na osnovu ugovora o prodaji robe i/ili pružanju usluga, zaključenih između Dužnika i drugih pravnih lica ili preduzetnika, kao poverioca potraživanja uz pravo naplate Faktora od Dužnika.
Postupak zaključenja pojedinačnog ugovora o obrnutom faktoringu se sprovodi na osnovu upućenih zahteva.
Za svakog klijenta se radi procena boniteta, određivanje limita, uslova i sredstava obezbeđenja.
Benefiti obrnutog faktoringa
Dužnik (Klijent) izmiruje svoje obaveze na vreme ili pre vremena.
Poverilac dobija novac pre isteka valute ili na vreme.
Direktni benefiti:
-
Izmirivanje obaveza Dužnika ka Poveriocu na vreme ili pre vremena
-
Ostvarivanje kredibilnog položaja kod svojih dobavljača
-
Mogućnost umanjenja cene usled plaćanja pre isteka valute i sticanje bolje pregovaračke pozicije
-
Mogućnost Dužnika da izmiruje svoje obaveze prema faktoring kući “na rate”
-
Upravljanje novčanim tokovima
-
Planiranje investicionih tokova
Međunarodni faktoring
Međunarodni faktoring je faktoring čiji je predmet prodaja potraživanja nastalog u spoljnotrgovinskom prometu robe, odnosno usluga, u smislu zakona kojim se uređuje spoljnotrgovinsko poslovanje.
Međunarodni faktoring se obavlja u:
-
jednofaktorskom sistemu, kad u faktoringu učestvuje samo jedan faktor;
-
dvofaktorskom sistemu, kad u faktoringu učestvuju faktor sa sedištem u Republici Srbiji i faktor sa sedištem u inostranstvu.
Za svakog klijenta se radi procena boniteta, određivanje limita, uslova i sredstava obezbeđenja.
Vrste međunarodnog faktoringa
Međunarodni direktni faktoring
Međunarodni direktni faktoring predstavlja vrstu direktnog faktoringa u kojem je ustupilac domaće pravno lice ili preduzetnik, a dužnik strano pravno lice, u kojem se otkupljuje potraživanje i vrši njegova naplata iz inostranstva.
Ustupilac potraživanja sa sedištem u Republici Srbiji sklapa Generalni ugovor o faktoringu sa faktoring kućom, a Pojedinačne ugovore o faktoringu kroz Zahteve za otkup potraživanja realizuje sa dužnikom iz inostranstva.
Benefiti međunarodnog direktnog faktoringa
Ustupilac (Klijent) dobija novac odmah ne čekajući valutu od 60+ dana (umanjen za trošak kamate i naknade).
Dužnik dobija mogućnost produženja valute i plaćanje na rate.
Direktni benefiti:
-
Direktna korelacija sa rastom prodaje proizvoda i/ili usluga
-
Povećanje likvidnosti - novac se dobija odmah ne čekajući valutu od 60 dana
-
Ubrzavanje novčanih tokova
-
Upravljanje novčanim tokovima
-
Planiranje investicionih tokova
-
Podrška naglom rastu poslovnih aktivnosti
Međunarodni obrnuti faktoring
Međunarodni obrnuti faktoring predstavlja vrstu obrnutog faktoringa u kojem je dužnik domaće pravno lice ili preduzetnik, a poverilac strano pravno lice, u kojem faktor izmiruje preuzetu obavezu licu sa sedištem u inostranstvu
Dužnik sa sedištem u Republici Srbiji sklapa Generalni ugovor o obrnutom faktoringu sa faktoring kućom po osnovu kojeg kreira Zahteve za preuzimanje isplate dugovanja koja ima prema svojim poveriocima iz inostranstva.
Benefiti međunarodnog obrnutog faktoringa
Dužnik (Klijent) izmiruje svoje obaveze na vreme ili pre vremena.
Poverilac dobija novac pre isteka valute ili na vreme.
Direktni benefiti:
-
Izmirivanje obaveza Dužnika ka Ino Poveriocu na vreme ili pre vremena
-
Ostvarivanje kredibilnog položaja kod svojih dobavljača
-
Mogućnost umanjenja cene usled plaćanja pre isteka valute i sticanje bolje pregovaračke pozicije
-
Mogućnost Dužnika da izmiruje svoje obaveze prema faktoring kući “na rate”
-
Upravljanje novčanim tokovima
-
Planiranje investicionih tokova
Budući faktoring
Faktoring je finansijska usluga kupoprodaje postojećeg nedospelog ili budućeg kratkoročnog novčanog potraživanja, nastalog po osnovu ugovora o prodaji robe ili pružanja usluga u zemlji i inostranstvu.
Predmet faktoringa može biti svako postojeće nedospelo ili buduće, celo ili delimično, kratkoročno novčano potraživanje koje je nastalo po osnovu ugovora o prodaji robe ili pružanja usluga, zaključenog između pravnih lica i preduzetnika.
Buduće potraživanje može biti predmet faktoringa samo ako je odredivo i ako Pojedinačni ugovor o faktoringu sadrži podatak o tome ko će biti dužnik takvog potraživanja.
Benefiti budućeg faktoringa
Ustupilac (Klijent) dobija novac odmah nakon sklapanja ugovornog odnosa sa svojim Dužnikom.
Direktni benefiti:
-
Pribavljanje novca nakon sklapanja ugovornog odnosa sa svojim Dužnikom
-
Dužnik ostvaruje mogućnost izmirivanja obaveza na rate
-
Porast prodaje usled dogovaranja uslova za izmirenje obaveza
-
Povećanje likvidnosti dosta pre otpočinjanja naplate potraživanja
-
Upravljanje novčanim tokovima
-
Planiranje investicionih tokova
Projektno finansiranje
Projektno finansiranje predstavlja oblik finansiranja kod kojeg je unapred poznata dinamika ugovornog odnosa i on traje duže od jedne fakture. Faktor preuzima, dogovorno, finansiranje dela ili celog projekta, kroz otkup potraživanja ili preuzimanje dugovanja. Dokumentacija koja prati ovakav vid finansiranja jeste dokumentacija za direktni i obrnuti faktoring.
U odnosu na poziciju našeg klijenta u ugovornom odnosu, projektno finansiranje može biti:
-
Projektno finansiranje direktnog faktoringa.
-
Projektno finansiranje obrnutog faktoringa.
Projektno finansiranje direktnog faktoringa
Nastao je ugovorni odnos između Poverioca i Dužnika, u kojem nam se obraća klijent s pozicije Poverioca radi prodaje kratkoročnih novčanih potraživanja u periodu dužem od jednog meseca.
Ugovorni odnos predviđa dinamiku i unapred je poznat. Potraživanja mogu biti u celosti ili delimično otkupljivana tokom perioda trajanja ugovornog odnosa, a u zavisnosti od uslova definisanih između svih strana.
Generalnim ugovorom uspostavlja se poslovna saradnja između Ustupioca (Prodavca) koji ima nameru da prodaje svoja kratkoročna, nedospela, novčana potraživanja nastala na osnovu ugovora o prodaji robe i/ili pružanju usluga, zaključenih između Ustupioca, kao poverioca potraživanja i drugog pravnog lica ili preduzetnika, kao dužnika potraživanja (Kupca) i Faktora koji namerava da kupuje Ustupiočeva Potraživanja.
Postupak zaključenja pojedinačnog ugovora o faktoringu se sprovodi na osnovu upućenih zahteva, a prema uslovima definisanim Generalnim ugovorom o faktoringu.
Za svakog klijenta se radi procena boniteta, određivanje limita, uslova i sredstava obezbeđenja.
Projektno finansiranje obrnutog faktoringa
Na osnovu ugovornog odnosa između Poverioca i Dužnika, u čijem slučaju nam se obraća Dužnik u svojstvu klijenta, vrši se preuzimanje kratkoročnih nedospelih novčanih dugovanja u periodu dužem od jedne fakture.
Ugovornim odnosom je predviđena dinamika i unapred je poznata. Preuzimanje dugovanja se vrši u odnosu na dogovor svih stana učesnica.
Generalnim ugovorom uspostavlja se poslovna saradnja između Dužnika i Faktora koji će preuzimanjem faktura od Dužnika, preuzimati njegovu obavezu plaćanja prema poveriocima njegovih kratkoročnih, nedospelih, novčanih dugovanja nastalih na osnovu ugovora o prodaji robe i/ili pružanju usluga, zaključenih između Dužnika i drugih pravnih lica ili preduzetnika, kao poverioca potraživanja uz pravo naplate Faktora od Dužnika.
Postupak zaključenja pojedinačnog ugovora o obrnutom faktoringu se sprovodi na osnovu upućenih zahteva.
Za svakog klijenta se radi procena boniteta, određivanje limita, uslova i sredstava obezbeđenja.
Benefiti projektnog finansiranja
Ustupilac (Klijent) dobija novac odmah ne čekajući valutu od 60+ dana (umanjen za trošak kamate i naknade).
Ustupilac dobija novac po osnovu ispostavljanja niza faktura.
Dužnik dobija mogućnost produženja valute i plaćanje na rate.
Direktni benefiti:
-
Likvidnost tokom trajanja projekta
-
Obezbeđivanje finansijskog toka u kontinuitetu za vreme trajanja projekta
-
Klijent se ne izlaže dodatnom finansiranju projekta iz fakture u fakturu, dok ne otpočne njihova naplata
-
Klijent ne izvršava isplatu svog dugovanja na mesečnom nivou, već to faktor radi preuzimanjem obaveza, a klijent dogovara izmirenje prema faktoru
-
Nema dodatnog finansijskog izlaganja od strane klijenta prateći projekat i isplatu obaveza
-
Ne dolazi do usporavanja novčanog toka
-
Upravljanje novčanim tokovima
-
Planiranje investicionih tokova
Ovaj tekst predstavlja stav autora i ne predstavlja pravni savet. Stavovi izneti u tekstu ne moraju nužno odražavati uređivačku politiku portala.
Autor: Smiljana Tirić, direktor Pomax faktoring doo Beograd